Lobi, bedensel geliş ile devredilmiş geliş arasında bir müzakereye dönüşür.
ARAŞTIRMA ÖNERİSİ / MİMARLIK
SYS: PROXY SOCIETY / FIELD: YAPILI ÇEVREMEVCUDİYETİNMİMARİSİ
DEVREDİLMİŞ MEVCUDİYET / SEÇİLMİŞ MEVCUDİYET / İNSANİ MEKÂN
Yapay zekâ giderek bizim için katılabiliyor, pazarlık yapabiliyor ve eyleyebiliyorsa, fiziksel mevcudiyeti seçmeye değer kılan nedir ve mimarlık nasıl yanıt vermeli?
TEZ
Yapay zekâ giderek bizim yerimize bulunabiliyor.
Mimarlık, hâlâ kendimiz bulunmayı seçtiğimiz yerde başlar.
MİMARİ SORU
Mevcudiyeti seçmeye değer kılan nedir?
Proje, devredilmiş mevcudiyetin fiziksel mekânın değerini, tasarımını ve toplumsal rolünü nasıl değiştirdiğini sorar. Yapay zekâyı binalara eklenen bir katman olarak değil, temsilci eylemini eşikleri, beklemeyi, toplanmayı, işi, öğrenmeyi, bakımı ve misafirperverliği yeniden düzenleyen baskı olarak ele alır.
MEKÂNSAL TAHAYYÜL
Üç mimari sahne
Sınıf, stüdyo veya yurttaş forumu, bedenleriyle orada bulunan katılımcıları temsil edilen katılımcılarla birlikte ağırlar.
Ev, kişinin devredilmiş mevcudiyetini dış sistemlere gönderdiği yere dönüşür.
MİMARİ SAVLAR
Etkileşimden mekânsal düzene
Araştırma, yalnızca görgüden odalara, kurumlara, dolaşıma, arayüzlere, eşiklere ve birlikte bulunmanın bedensel koşullarına geçtiğinde mimari hâle gelir.
Devredilmiş mevcudiyet mekânsaldır
Temsilci yalnızca iletişimi değiştirmez. İnsanların nereye gitmesi gerektiğini, ne kadar kaldığını, hangi karşılaşmaların hâlâ bedensel katılım gerektirdiğini ve kurumların katılımı nasıl düzenlediğini yeniden biçimlendirir.
Mimarlık verimliliğin bittiği yerde başlar
Makineler araçsal görevleri üstlendikçe mimarlığın değeri, insan akışını verimli yönetmekten birlikte bulunmayı arzulanır, anlaşılır ve insani kılmaya kayabilir.
Mevcudiyetin mimari dereceleri vardır
Katılım artık ikili değildir. Binalar doğrudan mevcudiyetin, temsil edilen mevcudiyetin, uzaktan gözlemin, kısmi katılımın ve stratejik yokluğun karışımlarını barındıracak.
İnsani mekân bir tasarım ölçütüdür
Aalto çizgisi burada değer sistemi olarak önem taşır: Sıcaklık, dokunsallık, ölçek, ışık, toplumsal yumuşaklık, geri çekilme ve bedensel rahatlık, temsil koşullarında mimarlığı değerlendirme ölçütlerine dönüşür.
DEĞER KÖKENİ OLARAK AALTO
İnsani mimarlık tarihsel inceleme nesnesi değil, değer sistemidir.
Aalto referansı projeyi sıcaklık, dokunsallık, ölçek, ışık, toplumsal yumuşaklık, geri çekilme ve bedensel rahatlıkta temellendirir. Makineler araçsal faaliyeti üstlendikçe mimarlık, insan akışını ne kadar verimli yönettiğinden çok, insanların gerçekten birlikte bulunmak istediği yerler yaratıp yaratmadığıyla değerlendirilebilir.
TİPOLOJİLER
Proxy Society'nin mimarlıkla buluştuğu yer
Lobiler, hizmet bankoları, bekleme odaları ve kurumsal girişler, orada bulunan insanlar ile kimlik belgeleri, cihazlar veya ajanlar aracılığıyla hareket eden ve orada bulunmayan insanlar arasında giderek daha fazla aracılık edecek.
Sınıflar, stüdyolar, toplantı odaları ve yurttaş forumları karma katılım için yeni protokollere ihtiyaç duyacak: Kim gerçekten mevcut, kim temsil ediliyor ve yetki mekânsal olarak nasıl sahneleniyor?
Evler, insanların iş, bakım ve idareye temsilci gönderdiği yerlere dönüşebilir; bu da gizlilik, sürtünme, arka plan mekânı ve seçici dikkat sorularını doğurur.
Yetki devrine en çok direnen mekânlar; güven vermenin, dokunmanın, tanıklığın ve misafirperverliğin en önemli olduğu yerler olabilir. Bu direnç mimari açıdan önemlidir.
İLGİLİ ÖNERME
Mimarlık, insanın istek ve değerlerini koruyan yönetim çerçevesinin parçası olabilir.
Robot dolaşımı, temsilci girişleri, makine tarafından okunabilir izinler ve insan öncelikli bölgeler yalnızca teknik altyapı değildir. Toplumun hangi niyetleri korumayı seçtiğini fiziksel olarak ifade edebilirler.
ARAŞTIRMA PROGRAMI
Saha çalışması, film ve prototiplemeyle mimarlık
01Bugünkü mevcudiyet üzerine saha çalışması
Ofisleri, bekleme odalarını, okulları, evleri, hizmet ortamlarını ve yurttaşlık alanlarını gözlemleyin. Fiziksel mevcudiyetin bugün toplumsal ve mimari olarak ne yaptığını anlamak için görüşmeleri, filmi ve davranış haritalamasını kullanın.
↓
02Temsil durumlarını haritalamak
Yapay zekâ sistemlerinin insanlar için nerede konuştuğunu, zamanlama yaptığını, satın aldığını, pazarlık ettiğini, ayıkladığını ve karar verdiğini izleyin; sonra bu eylemlerin yerini aldığı veya dönüştürdüğü odaları, bankoları, kuyrukları, masaları ve karşılaşmaları haritalayın.
↓
03Mekânsal prototipleme
İnsan ve temsilcilerin karma katılımı için odalar, eşikler ve kurumsal durumlar tasarlayıp sınayın. Planlar, kesitler, arayüzler, mobilya, işaretler, senaryolar ve 1:1 parçalar üzerinden çalışın.
↓
04Karşılaştırmalı değerlendirme
Prototipleri nitel geri bildirim, davranış gözlemi ve mimari okuma yoluyla karşılaştırın; ardından devredilmiş mevcudiyet koşullarında insani mimarlık için ilkeleri sentezleyin.
BEKLENEN ÇIKTILAR
Doktora tezi ne üretmeli?
O01Mimari bir koşul olarak devredilmiş mevcudiyet için kavramsal çerçeve
O02İnsan ve temsilcilerin karma katılımı için bir dizi mimari tipoloji ve senaryo
O03Orada olmanın hâlâ önemli olduğu seçilmiş mevcudiyet mekânları için tasarım ilkeleri
O04Mimarlığı, etkileşim tasarımını, etnografiyi, film yapımını ve mekânsal prototiplemeyi birleştiren melez yöntem
AÇIK SORULAR
Mimari açıdan canlı kalan sorular
Q01Ajanlar bizim adımıza katılabiliyor, müzakere edebiliyor ve eyleyebiliyorsa, hangi mekân biçimleri tam da işlem yapmak yerine bedenleri bir araya getirdiği için daha değerli olur?
Q02Devredilmiş mevcudiyet ve aktif yokluk; eşikleri, beklemeyi, toplanmayı, misafirperverliği, işi, öğrenmeyi ve bakımı nasıl değiştirir?
Q03Hangi mimari nitelikler seçilmiş mevcudiyeti destekler: Orada bulunmanın, yetki devrinin yerine koyamayacağı bedensel, toplumsal ve duygusal değer sunduğu için insanların hâlâ bulunmak istediği mekânlar?
Q04Mimarlık, özerk temsilciler aracılığıyla hareket eden ve orada bulunmayan insanların katılımını nasıl açığa çıkarmalı, sahnelemeli veya sınırlamalı?
ÖNERME
Temsilci teknolojik değişimdir. İnsanın mevcudiyeti mimari sorudur.
Doktora tezinin varsayımı, temsilcilerin yükselişinin mimarlığı daha az önemli kılmadığıdır. Bir yerde birlikte bulunmanın mekânsal, toplumsal ve duyusal değerini yeniden görünür kılar.