X’jiġri mill-arkitettura meta l-aġenti tal-IA u r-robots jistgħu jaġixxu f’isem in-nies? Proxy Society tinvestiga kif il-bini u l-ispazji pubbliċi jistgħu jappoġġjaw il-parteċipazzjoni permezz ta’ rappreżentant, filwaqt li jżommu awtorità li tinftiehem, aċċess ekwu u preżenza umana sinifikanti.
TEŻI ĊENTRALI / 001
PROPOŻIZZJONI ĊENTRALI
Rappreżentant jista’ jnaqqas ivvjaġġar mhux meħtieġ, stennija jew diffikultajiet amministrattivi. Iżda l-bini m’għandux fis-skiet isir ottimizzat għal tranżazzjonijiet awtomatizzati għad-detriment tan-nies li jaslu personalment. Ir-riċerka tittratta l-assenza u l-preżenza bħala kundizzjonijiet tad-disinn li jridu jibqgħu kompatibbli.
Q01Kif għandu bini jiddistingwi viżitatur uman minn rappreżentant artifiċjali awtorizzat?
Q02Liema konfini spazjali għandu jkun jista’ jaqsam aġent, u kif għandha dik l-awtorità ssir ċara?
Q03Meta ttejjeb l-aċċess il-parteċipazzjoni permezz ta’ rappreżentant, u meta tbattal il-preżenza umana mis-sens tagħha?
Q04Kif jista’ l-bini jappoġġja l-assenza mingħajr ma jagħmel il-preżenza fiżika privileġġ?
Q05Min iġorr il-konġestjoni, ix-xogħol tal-verifika, is-sorveljanza u l-manutenzjoni maħluqa mill-konvenjenza awtomatizzata?
Q06Liema spazji għandhom deliberatament jirreżistu l-attività tar-rappreżentanti biex iżommu l-kura, il-kwiet, l-ekoloġija, il-logħob jew l-intimità?
03 DIREZZJONIJIET TAR-RIĊERKA
Il-proġett mhuwiex dwar tiżjin tal-IA bl-arkitettura. Jistaqsi liema deċiżjonijiet spazjali jinbidlu meta l-kapaċità ta’ azzjoni ddelegata tidħol fil-bini, fl-istituzzjonijiet u fil-ħajja pubblika.
Meta l-parteċipazzjoni tista’ tiġi ddelegata, l-arkitettura trid twieġeb mistoqsija ġdida: għal xiex għadu ta’ siwi li tkun fiżikament preżenti? L-għan mhuwiex li tingħata prijorità lill-preżenza, iżda li l-assenza ssir possibbli mingħajr ma jiddgħajjef id-dritt li tasal, tibqa’ u tipparteċipa personalment.
Daħliet, liftijiet, kurituri tas-servizz, kaxxarizzi u għetiebi jistgħu jsiru interfaċċi espliċiti bejn l-awtorità umana u l-azzjoni tal-magni. L-infrastruttura tar-robots tiġi ttrattata bħala ipoteżi tad-disinn li trid tiġi ttestjata, mhux soluzzjoni predeterminata.
Il-postijiet diġà jġorru intenzjonijiet kollettivi bħall-aċċess pubbliku, l-ilma nadif, l-aċċessibbiltà, is-sigurtà u l-ħarsien ekoloġiku. Proxy Society tistaqsi kif dawk l-intenzjonijiet jibqgħu operattivi meta s-sistemi awtomatizzati dejjem aktar jinnegozjaw l-aċċess, il-moviment u r-riżorsi.
PROVA PILOTA TAD-DOTTORAT / BINI ĊIVIKU
Librerija universitarja jew ċentru komunitarju jsir laboratorju ħaj. Persuna tiddelega kompitu limitat bħal prenotazzjoni ta’ kamra, ġbir ta’ oġġett jew komunikazzjoni ta’ ħtieġa tal-aċċess. Il-mistoqsija arkitettonika hija fejn tibda dik l-awtorità, fejn issir aktar limitata u viżibbli, u fejn terġa’ lura għand bniedem.
Ir-rieda umana u l-preżenza umana jaslu flimkien. Il-persunal jiddeduċi l-identità, l-awtorità u l-eċċezzjonijiet mil-laqgħa.
Il-binja trid tiddistingwi min iddelega l-kompitu, x’inhu permess, x’jiskadi, u meta jsir meħtieġ trasferiment lil bniedem.
Bniedem, rappreżentant jew fornitur ta’ servizz jasal fit-tarf tal-binja.
Il-post jivverifika l-għan u l-awtorità mingħajr ma jitlob sorveljanza eċċessiva.
Il-permessi jsiru aktar speċifiċi hekk kif l-attur jidħol aktar fil-fond fl-ispazju komuni.
Oġġetti, informazzjoni jew responsabbiltà jgħaddu għand ieħor f’konfini spazjali espliċitu.
Is-sistema terġa’ tagħti r-rwol tal-awtur tal-azzjoni lil persuna meta jiżdiedu l-konsegwenzi, l-ambigwità jew il-kunflitt.
METODU / RIĊERKA PERMEZZ TAD-DISINN
It-test huwa sempliċi: tista’ r-riċerka tidentifika deċiżjoni tad-disinn spazjali li tbiddel ir-riżultat? Jekk it-tweġiba tkun biss notifika jew interfaċċa aħjar, għadha mhijiex riċerka arkitettonika.
Iddokumenta kif in-nies, il-persunal, il-kunsinni, il-prenotazzjonijiet u l-eċċezzjonijiet diġà jimxu f’binja reali.
Ittraduċi l-awtorità, l-istennija, it-trasferiment, l-aċċess u l-kunflitt fi pjanti, sezzjonijiet u dijagrammi spazjali marbuta maż-żmien.
Oħloq arranġamenti alternattivi għall-għetiebi u ċ-ċirkolazzjoni, aktar milli tibdel biss is-saff tas-softwer.
Ibni prototipi spazjali fuq skala sħiħa jew f’xenarji mħejjija b’mod ċar, li jagħmlu l-awtorità ddelegata viżibbli u possibbli li tiġi ttestjata.
Ittestja d-delega lill-IA ma’ prenotazzjoni ordinarja, awtomazzjoni fissa u assistenza umana biex tidentifika x’tbiddel fil-fatt l-arkitettura.
Kejjel l-aċċess, l-iżbalji, l-intervent tal-persunal, il-kunflitti tal-moviment, il-fehim, id-dinjità u s-sens ta’ kontroll.
KONTRIBUT ARKITETTONIKU
Il-proġett għandu jipproduċi aktar minn qafas għall-etika tal-aġenti. Għandu jħalli warajh evidenza spazjali, konfigurazzjonijiet ittestjati u għarfien arkitettoniku li jista’ jiggwida bini reali.
Vokabularju ttestjat għal daħliet tar-rappreżentanti, għetiebi komuni, żoni tat-trasferiment, żoni bi prijorità għall-bnedmin u ċirkolazzjoni tal-magni.
Gwida bbażata fuq l-evidenza dwar meta l-arkitettura għandha tissepara, tħallat jew tirrifjuta l-attività ddelegata.
Films qosra ta’ osservazzjoni li jaqbdu l-istennija, in-nuqqas ta’ ftehim, l-interruzzjoni, l-għajnuna u l-laqgħa informali bħala fenomeni spazjali.
Esperimenti 1:1 jew fil-kuntest reali li jħallu lill-parteċipanti jesperjenzaw arranġamenti alternattivi qabel ma jiġu implimentati.
Qafas biex jiġi deċiż meta n-nuqqas ta’ intervent arkitettoniku huwa preferibbli għaż-żieda ta’ infrastruttura teknika ġdida.
TRAJETTORJA TAR-RIĊERKA
L-IA tgħin lil persuna tiddeċiedi x’tixtri, tfaddal u tinvesti. Il-mistoqsija tibda bħala disinn tal-interazzjoni.
L-IA tieqaf sempliċement tagħti pariri u tibda taġixxi. Il-problema ssir waħda ta’ delega, awtorità u tifsira soċjali.
L-azzjoni ddelegata tidħol f’bini komuni, toroq u istituzzjonijiet. L-awtorità tikseb konfini fiżiku.
MATERJAL EŻISTENTI TA’ PROXY SOCIETY
Swimmable Cities jittratta l-ilma nadif u l-aċċess pubbliku fiżiku bħala kundizzjoni urbana. WiFi.ee jittratta l-konnettività bħala infrastruttura pubblika li tinftiehem. Human Intent jestendi l-kapaċità ta’ azzjoni ddelegata għall-bini, il-mandati ekoloġiċi u l-postijiet li jinqraw mill-magni.
Għaddi mis-sejba ta’ postijiet għall-għawm għall-mistoqsija dwar x’jagħmel xatt tassew aċċessibbli, tajjeb għas-saħħa u ta’ siwi biex wieħed jgħix fih.
IFTAĦ IL-KAŻ →Għaddi mid-deskrizzjoni tal-infrastruttura għall-istudju ta’ fejn in-nies jistgħu fil-fatt joqogħdu bilqiegħda, jaqbdu netwerk, jiksbu l-għajnuna u jibqgħu mingħajr diffikultà.
IFTAĦ IL-KAŻ →Għaddi mill-permessi tal-aġenti għal għetiebi fiżiċi, żoni bi prijorità għall-bnedmin u postijiet li jġorru mandati pubbliċi dejjiema.
IFTAĦ IT-TEŻI ĊENTRALI →POŻIZZJONI TA’ RIĊERKA ARKITETTONIKA
Proxy Society tittratta l-arkitettura bħala mezz ta’ governanza għall-kapaċità ta’ azzjoni ddelegata. Ir-riċerka tistaqsi kif l-aċċess, l-awtorità u t-trasferiment lil ieħor isiru spazjalment ċari, filwaqt li tħares il-kapaċità tan-nies li jipparteċipaw direttament fil-postijiet importanti għalihom.
IDDISKUTI R-RIĊERKAERĠA’ LURA GĦAL PROXY SOCIETY